Ethernet Kablosu ve Modem Bakımı İpuçları

Elimde hâlâ ilk taşındığım evden kalma bir Cat5e kablo var. Sekiz yıl önce aldım, iki ev değiştirdim, bir kere de kapı arasında sıkıştırdım; buna rağmen hâlâ gigabit hızda çalışıyor. Buna karşılık geçen sene aldığım "ucuz ama şık" örgülü bir kablo, altı ay içinde konnektör tırnağı kırıldığı için çöpe gitti. Aradaki fark markadan çok, kabloya nasıl davrandığımdan kaynaklanıyordu.

Ethernet kablosu insanların en az düşündüğü donanım parçası. Bir kere duvarın arkasına itiyorsunuz ve yıllarca aklınıza gelmiyor — ta ki bağlantı rastgele kopmaya başlayana kadar. O noktada da genelde suçlu modem sanılıyor, oysa çoğu zaman sorun kablonun kendisinde ya da takıldığı yerde oluyor.

Kablo Aslında Nasıl Bozulur?

Ethernet kablosunun içinde birbirine burulmuş dört çift bakır tel var. Bu burgu sayısı ve düzeni tesadüfi değil; parazit engelleme işini o yapıyor. Kabloyu sert bir açıyla kıvırdığınızda, ayakla ezdiğinizde ya da mobilya arkasına sıkıştırdığınızda bu burgu düzeni bozuluyor. Bakır kopmasa bile sinyal kalitesi düşüyor ve pakette hata oranı artıyor. Sonuç: internet "kesilmiyor" ama sürekli mikro kopmalar yaşıyorsunuz, video görüşmesi donuyor, oyunda ping zıplıyor.

Benim gözlemlediğim başlıca ölüm nedenleri şunlar:

• Konnektör tırnağının kırılması. En yaygını. Tırnak kırılınca fiş yuvada gevşek durur, en ufak titreşimde bağlantı gider.
• Aşırı keskin büküm. Duvar dibinde 90 derece kıvrılan kablolar birkaç yıl içinde o noktadan bozulur.
• Ezilme. Sandalye tekerleği altında kalan kablo, dışarıdan sağlam görünse de içeride yassılaşmıştır.
• Nem ve sıcaklık. Balkondan geçirilen, UV korumasız kablonun dış kılıfı çatlar; içeri nem girer.
• Sürekli takıp çıkarma. RJ45 yuvasının kontak ömrü sonsuz değil. Laptop'a her gün takıp çıkarıyorsanız yıpranma hızlanır.

Kullanım Şekline Göre Kablo Bakım Ömrü

Aşağıdaki tablo, kendi kullandığım ve tanıdıklarımın kablolarında gözlemlediğim tipik ömürleri özetliyor. Kesin rakam değil, pratik bir yön gösterici olarak okuyun.

Yapılmaması Gerekenler

Bu listedeki hataların hepsini bir zamanlar ben de yaptım:

1. Fazla kabloyu sıkıca dolayıp lastikle bağlamak. Sarmalı gevşek yapın, çapı en az bir kahve fincanı kadar olsun. Sıkı sarım hem büküm yorar hem de bobin etkisi yaratır.
2. Kabloyu fişten değil gövdeden çekmek. Konnektör tırnağını en hızlı bu kırar.
3. Elektrik kablosuyla aynı kanaldan paralel geçirmek. Kısa mesafede sorun çıkmaz ama uzun paralel hatlarda parazit toplarsınız. Zorunluysa dik açıyla kesiştirin.
4. Kapı eşiğinden geçirmek. Kapı her kapandığında kablo eziliyor demektir.
5. Zımba ile duvara çakmak. Klasik hata. Zımba teli kılıfı deler, telleri sıkıştırır. Yapışkanlı kablo klipsi kullanın.

Modem Tarafındaki Bakım

Kablo kadar önemli olan diğer taraf modem. Ben üç ayda bir şunları yapıyorum ve gerçekten fark yaratıyor:

Havalandırma deliklerini temizle. Modem ısındıkça performansı düşer ve rastgele yeniden başlar. Kuru fırça veya basınçlı hava yeterli. Modemin üstüne kitap, kumanda, saksı koymayın.

Arka paneldeki portları kontrol et. Yuvaların içindeki metal kontaklar zamanla oksitlenebilir ya da toz dolar. Kablo takılı değilken ışığa tutup bakın.

Boşta duran portları döndür. Dört LAN portu varsa hep 1 numarayı kullanmayın. Yıpranan bir portu yedekle değiştirebilmek, modemin kullanım ömrünü uzatır.

Yazılım güncellemesini ihmal etme. Fiziksel bakımın yazılım tarafındaki karşılığı bu. Kararlılık düzeltmeleri çoğunlukla buradan gelir; sitede bunun neden gerekli olduğunu ayrıca anlattım.

Arızayı Nasıl Ayırt Edersiniz?

Bağlantı sorunu yaşadığınızda suçlunun kablo mu modem mi olduğunu anlamanın en hızlı yolu değiştirme testi. Şüpheli kabloyu bilinen sağlam bir kabloyla değiştirin. Sorun geçtiyse cevap belli. Geçmediyse aynı kabloyu farklı bir porta takın. Yine devam ediyorsa artık modem ayarlarına, cihaz sayısına ya da DN